2035’e giden yolu dört gösterge anlatıyor

Dört gösterge neyi ölçüyor?

Nüfus grafiği TÜİK ve Eurostat projeksiyonlarına dayanıyor [1, 5, 6]. AB’de 65 yaş ve üzerinin payı 2024’te %21,6; yaşlı bağımlılık oranının 2025’teki %34,4’ten 2100’de %61,9’a çıkması bekleniyor [5, 6]. Türkiye’de oran daha düşük ama yükseliyor: 65 yaş üstünün payı %11,1 ve bunların %19,5’i tek başına yaşıyor [1].

Karbon grafiği tek bir ülkenin, Danimarka’nın sınırlarını gösteriyor; 2023 değeri önceki genel sınır, 2025’ten itibaren müstakil ve sıra evler için kademeli sınırlar geçerli [2]. Fransa’da da aynı yön var: RE2020’de müstakil konutta yapım karbonu sınırı 2025’te 640’tan 530 kg CO₂e/m²’ye indi [7].

Klima grafiği IEA’nın 2018 tarihli The Future of Cooling raporundaki projeksiyondan [3], ısınma grafiği ise MedECC’nin 2020 tarihli ilk Akdeniz değerlendirme raporundan alındı [4]. Türkiye’de 2025’te 2,7 milyon klima satıldı [8] ve 2024, 15,6 °C ortalamayla kayıtlardaki en sıcak yıl oldu [9, 10].

Dış gölgelemeyle bağlantı

Göstergelerin her biri dış gölgelemeden farklı bir özellik istiyor. Yaşlanan ve tek yaşayan kullanıcı için otomasyon bir erişilebilirlik konusu. Sıkılaşan karbon sınırları belgelenmiş karbon verisi, yani çevresel ürün beyanı gerektiriyor. Artan soğutma talebi ve ısınma ise güneş ısısını camın dışında durduran pasif önlemlerin değerini artırıyor. AB’nin bina enerji direktifi de aşırı ısınmayı önleyen gölgeleme ve pasif soğutma önlemlerine öncelik verilmesini istiyor [11].

Grafikler nasıl okunmalı?

Dört grafik farklı birimler ve zaman ölçekleri kullanıyor; aralarında doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi kurulmamalı. Nüfus ve klima grafikleri projeksiyon içeriyor ve projeksiyonlar varsayımlara bağlı. Karbon grafiği yalnız Danimarka’yı gösteriyor; Hollanda’da konutlar için planlanan sıkılaştırma maliyet ve konut açığı gerekçesiyle ertelendi [12]. Bu yüzden aynı hızın her ülkede görüleceği varsayılmamalı.